Jezelf uitspreken
Spreekangst doorbreken:
stop met risico's overdrijven
Die seconde vlak voordat je je mond opendoet in een vergadering. De stem in je hoofd die zegt: “Wat als ik er helemaal naast zit?” Je hart bonkt. Je keel knijpt dicht en… je zwijgt.
Je kent de adviezen wel: “Je moet assertiever zijn.” ”Durf jezelf uit te spreken.” ”Geloof in jezelf.” Of wat ik altijd te horen krijg: “Jij hebt zoveel kwaliteiten.” Maar jouw zwijgen heeft niets te maken met gebrek aan kennis of kwaliteiten, zelfs niet met een gebrek aan zelfvertrouwen. Je hebt een beschermingssysteem dat te goed zijn werk doet.
"Je brein kijkt naar de verkeerde risisco's"
Als je wil weten hoe dat zit en wat je ertegen kunt doen, lees dan verder.
Hoe je hersenen risico’s overschatten en
hoe je dat kunt ombuigen
Hoe je alarmsysteem werkt tijdens vergaderingen
Diep in je hersenen zit een amandelvormig orgaan: de amygdala. Dit is je alarmsysteem. Wanneer er gevaar dreigt, zorgt dit ervoor dat je lijf binnen een paar milliseconden in actie komt. Je hartslag gaat omhoog, je spieren spannen zich aan en je bloed stroomt naar je ledematen. Zo kun je bijvoorbeeld op tijd wegspringen als er een auto op je afgeraasd komt.
Het probleem is echter dat dit systeem geen onderscheid maakt tussen een hongerige leeuw die op je afrent en 20 collega’s die je verwachtingsvol aankijken. Beide situaties zorgen voor die lichamelijke reacties. Bij de leeuw noodzakelijk, maar bij het zien van je collega’s werkt dit juist tegen je. Je stem blokkeert, omdat je alarmsysteem denkt dat je beter stil kunt blijven.
De fout die je brein maakt in vergadersituaties
Je kijkt naar het verkeerde risico
Je brein kijkt als volgt naar die situatie in de vergadering:
Risico van spreken = iemand kijkt kritisch, ik kom niet goed uit mijn woorden, er valt een stilte, afwijzing.
Risico van zwijgen = niets dramatisch, gewoon weer een vergadering voorbij.
Maar dit is het probleem: die berekening die je hoofd maakt, klopt helemaal niet.
Het echte risico van spreken of zwijgen
Het echte risico van spreken:
- Je voelt je maximaal ongemakkelijk voor een seconde of 3
- Iemand is het niet met je eens (en meestal heb je dan iets relevants gezegd, anders reageren ze niet).
- Je kwam misschien niet helemaal goed uit je woorden, maar dat is iedereen morgen alweer vergeten.
Het echte risico van zwijgen:
- Anderen zien je expertise niet
- Collega’s met minder kennis krijgen wel alle kansen, omdat ze zichtbaar zijn.
- Je zit over 5 jaar nog precies op dezelfde plek.
- Je raakt chronisch gefrustreerd, omdat je je weer niet hebt laten horen. (En omdat je al meer dan 5 jaar op dezelfde plek zit)
Tip 1: (H)Erken spanning, maar ga er niet in mee.
Hartkloppingen, strakke keel, zweterige handen. Het zijn allemaal signalen dat het alarmsysteem zich warm draait. De signalen zeggen niets over de waarheid. Het enige wat je lijf zegt is: ‘Let op: mogelijk gevaar.’ en niet: “Dit gaat mis.’
Door je daar bewust van te zijn, ga je sneller doen waar je eigenlijk bang voor bent. Denk, na een vergadering waarin je stil bent gebleven, eens: ‘Hoeveel kost dit stil zijn me eigenlijk?’ in plaats van opgelucht te zijn omdat je niets hebt gezegd.
Tip 2: Geef het alarmsysteem nieuwe ervaringen
Je amygdala leert door nieuwe ervaringen. Elke keer wanneer je je uitspreekt en er geen grote rampen gebeuren, verzamel je bewijs. Bewijs dat je het overleeft. Dat kritiek niet dodelijk is.
Begin klein. Geef niet meteen een grote presentatie, maar geef een projectupdate. Stel vragen of geef een korte toelichting. Elke keer dat je merkt dat de wereld gewoon door blijft draaien, ziet je alarmsysteem dat die staat van paraatheid vlak voor het spreken echt overbodig is.
Tip 3: Gebruik je adem om zenuwen te kalmeren
Je ademhaling werkt samen met je autonome zenuwstelsel. Dit betekent dat je, met je ademhaling, er bewust invloed op kunt uitoefenen. Een hoge, oppervlakkige ademhaling versterkt je alarmsysteem. Door het tegenovergestelde te doen, stuur je een signaal naar je lijf: er is geen acute dreiging. Vertraag je ademhaling en adem laag naar je buik voordat je gaat spreken.
Het helpt overigens als je dit regelmatig oefent in ontspannen situaties, zodat je er makkelijk op terug kunt pakken als je het nodig hebt.
Tip 4: Zie feedback als bewijs dat je ertoe doet
Die kritische blik van een collega? Jouw systeem leest: afwijzing. Maar is dat ook zo? Misschien denkt de persoon na en kijkt ze daarom wat streng. En ja, het kan dat ze het misschien echt niet met je eens is en daarom zo kijkt. Zie dit niet als iets negatiefs, maar als een cadeau. Het betekent dat je iets relevants zei. Anders zou ze niet reageren en lekker doorgaan met nadenken over wat ze zometeen gaat maken voor het eten.
Interpreteer feedback als bewijs dat je bijdrage ertoe doet, in plaats van het te zien als een afwijzing. Hierdoor gaat dat valse alarm steeds minder af.
Je bent geen beginneling, hebt jarenlange ervaring en diepgaande kennis. Het is niet dat je niet goed genoeg bent. Het probleem is dat je overlevingssysteem met je aan de haal gaat.
Maar nu weet je: het systeem liegt.
Het is niet gevaarlijk dat iemand het niet met je eens is. Het echte ‘gevaar’ is dat je over 5 jaar nog steeds op dezelfde plek zit, omdat je nooit je mond open durfde te doen.
Jouw expertise verdient een stem die gehoord wordt.
Hoe je je angst voor spreken stap voor stap afbouwt
Helaas kun je je amygdala niet aan- en uitzetten, zodat deze alleen werkt op de momenten dat het echt nodig is. Je kunt het wel trainen om onderscheid te maken tussen echt gevaar en ongevaarlijke gesprekken.
Doe jezelf geen tekort door te zwijgen
Wil je aan de slag gaan om die kloof tussen wat je kunt en wat je durft, dicht te maken? Koop dan niet nog een boek met theorie, maar laat je begeleiden. Dat is wat je nodig hebt. Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek, waarin we kijken wat bij je past en wat je nodig hebt. Geen druk, geen verplichtingen. Gewoon helder kijken of dit voor jou de juiste stap is.
Wil je eerst even kijken wat werken met mij inhoudt? Bekijk dan eerst mijn aanbod en maak daarna die afspraak. Voor vragen kun je me altijd mailen: manon@stemvolvertrouwen.nl
Warme groet,
Manon